Yavaş Moda Zaten Bizde Vardı: Anadolu Kadınlarının Sessiz Devrimi

🧵Bugün tüm dünyada yükselen bir kavram: Yavaş moda (slow fashion). Hızlı tüketimin doğaya, emeğe ve hafızaya zarar verdiği artık saklanamaz bir gerçek. Bu farkındalıkla birlikte; etik üretim, sürdürülebilir malzeme kullanımı, uzun ömürlü tasarımlar ve sınırlı üretim gibi ilkeler giderek önem kazanıyor.

Ancak burada durup kendimize şu soruyu sormalıyız: Biz bu fikre gerçekten “yeni” mi maruz kalıyoruz?

Benim cevabım çok net: Hayır. Çünkü yavaş moda zaten bu topraklarda vardı. Anadolu kadınları, yüzyıllardır bu felsefeyi yaşıyor, yaşatıyor  sadece ona “yavaş moda” demiyordu.

Çul Çaputtan Estetik Doğurmak 🪡

Anadolu’da kadınlar hiçbir şeyi israf etmezdi. Artan kumaş parçaları biriktirilir, bebekler için başlıklar süslenir, evlerin duvarlarına nazarlık olarak asılırdı. Eskiyen yastıklar yeni yüzlerle kaplanır, yırtılan gömlekler renkli yamalarla onarılırdı. Bu üretimler sadece işlevsel değil, aynı zamanda anlam yüklüydü: Koruyucu, onarıcı, yaşatıcı.

Bugün dünyada “upcycling” ya da “patchwork couture” olarak sunulan birçok teknik, Anadolu kadınının ihtiyaçla estetiği buluşturduğu yaratıcı zekânın ta kendisi.

Sürdürülebilirlik Bir Kültürdü♻️ 

Anadolu kadını “kumaş”a sadece bir nesne olarak değil, bir değer olarak bakardı. Kumaş kesilmeden önce düşünülür, “ileride başka bir şeyde kullanılır mı?” diye sorgulanırdı. Bu sorgulama hali, aslında bugün dünyada aradığımız “döngüsel tasarım (circular design)” anlayışının özüdür.👕🩹

Eskimeyen bir soru: “Atmadan önce düşün.” 🌱

Bu, çevreci olmaktan çok daha fazlası. Bu, toprağa, emeğe ve geleceğe duyulan bir saygıdır.

Benim İçin Yavaş Moda Ne Demek?

Benim için yavaş moda, geçmişle bugünü bir araya getirmek. Kendi köklerimden ilham alarak; Anadolu’nun üretim geleneğini, kadınların ellerindeki bilgeliği çağdaş bir tasarım diliyle yeniden yorumlamak.
Kutnu kumaşından kalan bir parça, bugün bir çantanın detayında yeni bir hikâye anlatabilir.
Eski bir işlemeli yastık kenarı, bugünün çağdaş bir aksesuvarına dönüşebilir.

Bu yüzden Bangu’da yaptığımız her iş, geçmişin izlerini taşır. İnanıyorum ki:
Bazen geleceği tasarlamak için geçmişe dönüp bakmak gerekir.

📌 Son Söz

Yavaş moda, Anadolu kadınlarının nesiller boyu aktardığı üretim biçimlerinin adının konulmuş hâlidir. Bugün bu isimle dünyaya sunuluyor olabilir ama ruhu, çoktan bizimdi. Şimdi o ruhu görünür kılmak, yeni nesillere anlatmak ve yaşatmak bizim elimizde.